در شماره قبل فرمانرواي جهان پرسشها را به شما معرفي كرديم . گفتيم كه فرمانرواي جهان پرسشها، «من كيستم؟» ميباشد. كسي كه بتواند پاسخ اين پرسش را دريابد، در واقع فرمانرواي زندگي خود خواهد بود و شايسته است كه لباس فرمانروايي بر خِرد خود بپوشاند. كارهايي كه ما انجام ميدهيم ناشي از اين است كه خود را چگونه دريافتهايم. كسي كه ميگويد «من خوبم» و خوبي را در خود ميبيند ديگر چگونه ميتواند دست به كارهاي بد بزند؟ چنين انساني هيچگاه ميل به انجام كار بد نخواهد داشت بنابراين بدون آنكه خود را در فشار بياندازد و يا اينكه خود را از چيزي محروم كند، از كار بد اجتناب خواهد نمود. كسي كه تلاشي در راه پاسخ به اين پرسش نميكند، همچون آدم ابهامزدهاي است كه به سرزمين غريبي وارد شده و از آداب و رسوم آنجا چيزي نميداند. اگر با كسي برخورد داشته باشد نميداند چه كار كند. ممكن است بنا به عادت، دست خود را دراز كند و لي شايد در آن سرزمين غريب، دست دادن كاري زشت و خلاف ادب باشد و مستوجب مجازات گردد .
در اين شماره ميخواهيم نايب فرمانروا را معرفي كنيم. فرمانروا از اقتدار برخوردار است كه باعث شده ديگران حكومت او را بپذيرند ولي اين فرمانرواي بزرگ كارهايش را از طريق زير دستانش انجام ميدهد و نايب او بالاترين مقام را در بين زير دستانش دارد. اينك به همان شيوة شماره قبل (جريان پرسش و پاسخ) سعي در معرفي نايب فرمانروا خواهيم داشت:
نايبِ فرمانرواي جهان پرسشها كيست؟ نايب فرمانروا، پرسش «بهترين كدام است؟» ميباشد. نايب در همه كارهاي خود نگاه به اين دارد كه از روش و راهي برود كه برترين و خوبترين باشد.
چرا فرمانروا چنين نايبي براي خود انتخاب كرده است؟ گفتيم كه جهان پرسشها، جهان انديشه است و در چنين جهاني انتظار ميرود كه همه كارها بايد به بهترين شكل ممكن انجام شود، همانطور كه انتظار ميرود كسي كه نابغه و شاگرد اولِ شاگرد اولهاست، همه نمراتش 20 و يا حداقل بالاترين نمرات باشد. فرمانرواي جهان پرسشها كه خود الگوي همه پرسشها ميباشد، نايب خود را پرسش «بهترين كدام است؟» قراردادهاست تا هر دستوري كه به نايب خود داد، به بهترين نتيجه برسد.
نايب فرمانروا چگونه عمل ميكند؟ نايب فرمانروا خود معاونيني دارد كه وقتي فرمانروا به او دستوري را داد، نايب با توجه به نوع دستور از معاونينش كمك ميگيرد. تعدادي از معاونين نايب عبارتند از : كاملترين كدام است؟ هماهنگترين كدام است؟ عمليترين كدام است؟ زيباترين كدام است؟ سادهترين كدام است؟ سريعترين كدام است؟ منطقيترين كدام است؟ مطمئنترين كدام است؟
نايب هر دستور را با توجه به اينكه آن دستور براي چه قصدي و در چه شرايطي صادر شده با تعدادي از معاونين خود، اجراميكند.. مثلاً اگر دستور، اين باشد كه «تعدادي پرسش براي حل يك مسأله رياضي به من معرفي كن» ، نايب با «منطقي ترين كدام است؟» صحبت ميكند و از طريق او پرسشهاي مورد نظر فرمانروا را انتخاب ميكند، زيرا در رياضيات بايد از اصول و قواعد تبعيت كرد و منطق، اين كمك را به ما ميكند. ولي اگرفرمانروا دستور دهد كه «چند پرسش براي كنترل آتش سوزي معرفي كن» ، نايب به سراغ پرسشهاي «عمليترين كدام است؟» و «سريعترين كدام است؟» ميرود،زيرا در اين كار دقت عمل و سرعت، اهميت بالايي دارد.
بنابراين ميبينيم كه نايب، بهترين را با توجه به نوع دستوري كه به او ميدهند معلوم ميكند. در جايي بهترين، هماهنگترين است و در جايي بهترين، عمليترين و در جايي بهترين، مطمئنترين است. اين شيوهاي كه نايب براي خود انتخاب كرده است، خود از بهترين شيوهها محسوب ميشود. براي انجام كارها بايد ببينيم چه كاري خواسته شده، و با توجه به كار خواسته شده روش و ابزار انجام كار را انتخاب كنيم، نه اينكه ببينيم خود چه چيزي را دوست داريم و همان را انتخاب كنيم. مثلاً اگر از ما پرسيدند كه «چه نوع كتابي را دوست داريد؟» بهتر است نگوئيم، كتاب داستان يا كتاب علمي، بلكه بهتر است پاسخ دهيم: «تا قصد از كتاب خواندن چه باشد؟» اگر قصد از كتاب خواندن، موفق شدن در امتحان باشد، بهتر است كه كتاب درسي مربوطه را بخوانيم، زيرا پرسشهاي امتحاني از آن كتاب انتخاب ميشود. ولي اگر قصد از مطالعه، مهارت يافتن در كار با رايانه باشد، بهتر است كتب خودآموز رايانه را مطالعه كنيم. حال اگر قصد اين باشد كه اوقات فراغت را پر كنيم، بهتر است سراغ كتابهايي برويم كه به پرسشهاي ما پاسخ دهد و چشم انداز گستردهتري از زندگي، خود و هستي براي ما بگشايد.
اگر فرمانروا، «بهترين كدام است؟» را به عنوان نايب براي خود انتخاب نميكرد چه ميشد؟ به راحتي دچار خودخواهي و توهم ميشد و تمام برنامههايش با شكست روبرو ميشد. انسانهاي موفق كساني هستند كه بهترينها را براي خود انتخاب ميكنند. اين شيوهاي است كه خداوند (كه خود بهترين است) براي خود انتخاب كرده و ميفرمايد: «تبارك الله احسن الخالقين» (بزرگوار است پروردگار، كه بهترين آفرينندگان است. سورة مباركه مؤمنون- آية 14)
با ما باشيد تا در شمارههاي آينده شما را با ساير شخصيتهاي اين جهان شگفتانگيز آشناكنيم . . .
حمید ضا همتی
شبکه متفکران 