آیا جهان می تواند از عهده مخارج قشری که طبقه متوسط برایش می تراشد، برآید؟
بله. اما این کار بی شک بسیار پرهزینه خواهد بود.
نویسنده: موزز نایم- ویراستار ارشد Foreign Policy
منبع: Foreign Affarirs.com
بازنویسی: مهندس آرین پناه پور
طبقه متوسط در کشورهای فقیر، بخش رو به رشدی از جمعیت جهان را تشکیل می دهند. از میان این تازه واردین به طبقه متوسط جهان حدود 600 میلیون نفر در چین زندگی می کنند. طبقات متوسط در کشورهای فقیر که رشد اقتصادی آنها باعث می شود افراد در زیر خط فقر قرار بگیرند، بیشتر به چشم می خورد. برای مثال، تا سال 2025 چین بزرگترین طبقه متوسط جهان را دارا خواهد بود، و هند 10 برابر بزرگتر از وضعیت کنونی اش خواهد شد.
البته با اینکه این خبر از جهاتی خوب است، بیانگر این مطلب نیز هست که انسانیت در زیر بار این مقدار فشار بی سابقه، در دشواری زیادی قرار خواهد گرفت. افزایش طبقه متوسط جهان بخودی خود دارای مسائل و مشکلات زیادی خواهد بود. ژانویه گذشته 10000 نفر از مردم جاکارتا در اعتراض به افزایش ناگهانی قیمت سویا به خیابانها آمدند. مردم اندونزی نیز تنها شهروندانی نبودند که از افزایش قیمت مواد غذایی شکایت می کردند. در سال 2007 افزایش شدید قیمت پاستا باعث حضور اعتراضآمیز مردم در خیابانهای میلان شد. مردم مکزیک نیز علیه افزایش نان ذرت مكزيكي تظاهرات کردند. سنگالی ها هم در حرکتی اعتراضآمیز شکایت خود را از افزایش قیمت برنج اعلام کردند و مردم هند بدلیل افزایش قیمت پیاز اعتراض نمودند. بسیاری از دولتهای جهان از جمله آرژانتین، چین، مصر و روسیه کنترلهایی را علیه افزایش قیمت مواد غذایی اعمال نمودند تا از اعتراضات مردمی جلوگیری کنند.
این اعتراضها بارزترین موارد روند کنونی جهانی است. همه ما برای خرید نان، شیر و بسیاری محصولات دیگر با افزایش قیمت آنها روبرو هستیم. مشتریان جدید یعنی طبقه متوسط نوظهور جهانی در همه جا باعث بالا رفتن قیمت محصولات غذایی شده اند. شاخص قیمت مواد غذایی که در اکونومیست ارایه گردید، از سال 1845 تاکنون در حال افزایش بوده است و در سال 2007 به 30 درصد رسید. قیمت شیر سال گذشته تا 29 درصد افزایش داشت، و گندم و سویا هرکدام 80 و 90 درصد افزایش قیمت داشتند. قیمت بسیاری دیگر از غلات از قبیل برنج، ذرت به بالاترین سطح خود رسیدند. این قیمتها همچنان در حال بالا رفتن هستند، اما نه بخاطر اینکه مواد غذایی با کمبود روبرو شده، بلکه به این دلیل که برخی از غلات بعنوان سوخت مصرف میشوند و اینکه هر روزه افراد بیشتری از نظر مالی استطاعت مصرف آنها را پیدا میکنند. برای مثال، متوسط مصرف گوشت قرمز در چین از اوایل دهه 1980 تا کنون دو برابر شده است.
تأثیر افزایش روزانه طبقه متوسط جهان، بزودی در افزایش قیمت سایر منابع جهانی نیز دیده خواهد شد. علاوه بر این، افرادی که در این طبقه از جهان قرار میگیرند، نه تنها هر روزه گوشت و حبوبات بیشتری مصرف میکنند بلکه نیاز به پوشاک، وسایل خانه، اسباب بازی، دارو و حتی خانه و ماشین خواهند داشت. چین و هند با دارا بودن 40 درصد از جمعیت کل جهان، که اغلب مردمشان نیز هنوز فقیر هستند، بخودی خود بیش از نیمی از عرضه جهانی زغال سنگ، آهن و فلز جهان را مصرف میکنند. جای تعجب نیست که طی دو سال گذشته قیمت جهانی نیکل، روی و قلع دوبرابر شده است و آلومینیوم تا 39 درصد و تخته چندلا تا 27 درصد گرانتر شدهاند. علاوه بر این، سبک زندگی طبقه متوسط جهان در کشورهای در حال توسعه، حتی اگر اقتصادیتر از آنچه در کشورهای غنی رواج دارد، هم باشد، بازهم بسیار انرژیمحور است. در سال 2005 چین به اندازه مقداری که بریتانیا در یک سال برق تولید میکند، به نیاز خود افزود و در سال 2006، به اندازه کل عرضه فرانسه برق مصرف کرد. با اینحال، میلیونها نفر در چین هنوز هم به برق دسترسی ندارند. در هند بیش از 400 میلیون نفر به برق دسترسی ندارند و تقاضا در هند طی 25 سال آینده پنچ برابر خواهد شد.
آنچه برای نفت رخ داد نیز به همین ترتیب بود. بار دیگر، نفت به بالاترین قیمت خود یعنی 100 دلار در هر بشکه رسید، اما نه به این دلیل که عرضه آن محدود شده است بلکه به دلیل رشد غیر منتظره در مصرف آن در کشورهای فقیر و افزایش طبقه متوسط جهان، چنین شرایطی رخ داد. چین به تنهایی یک سوم رشد در مصرف نفت را طی سالهای اخیر باعث شده است. طبقات متوسط مسافرت کردن را دوست دارند: سازمان گردشگری جهانی تخمین می زند که تعداد گردشگرهای آزاد از 846 میلیون نفر در سال به 1.6 میلیارد نفر در سال 2020 برسند ونیز و پاریس بیش از پیش گران شده و با ازدحام بیشتر گردشگران روبرو خواهند شد.
مقامات پلیس درباره عواقب انفجار مصرف جهانی بحث کرده و معتقدند که این انفجار بر محیط زیست اثر خواهد گذاشت. با این وجود، اثرات اقتصادی و اجتماعی نیز بسیار مهم خواهند بود. سبک زندگی طبقه متوسط فعلی جهان احتمالاً با ظهور طبقه متوسط جدید تغییر خواهد کرد. الگوهای مصرفی که خانواده های آمریکایی، فرانسوی و سوئدی ثابت نگاه داشته اند، بی شک متحول خواهد شد. برخی چیزها مانند رانندگی کردن در هر زمان و به هر جایی که دوست دارید، نیز ممکن است دچار تحول شود. شاید اوضاع آنقدرها هم بد نباشد. شاید شرایط طوري پیش برود که قیمت برخی منابع مانند آب، یا نفت به سمت قیمتهای حقیقی برگردد.
اما سایر تناقضهای بوجود آمده ممکن است دردناک باشد. تغییر در مهاجرت، شهرنشینی، توزیع درآمد، بسیار همه گیر خواهد شد. همچنین انتظار می رود با تقاضاهای رو به رشدی مبنی بر داشتن مسکن، خدمات درمانی، آموزش و بی شک مشارکت سیاسی بهتر رو به رو شویم. اثرات غیرمنتظره طبقه متوسط و رو به رشد جهان به تدریج بخشی از اخبار روزمره زندگی مان خواهد شد.
مباحث مربوط به «محدودیتهای رشد» به قدمت اخطاری است که توماس مالتوس درباره جهانی داد که در آن مردم توانایی خود را برای بدست آوردن غذا از دست می دهند. در گذشته، بدبینی اشتباه پنداشته می شد. قیمتهای بالا و فناوری های جدید مانند انقلاب سبز همواره برای نجات، افزایش عرضه و امکان رشد دادن به جهان ظهور می کردند. شاید این اتفاق بار دیگر رخ دهد. اما انطباق شرایط برای طبقه متوسط جهان بیش از آنچه تاکنون دیده شده، در حال وقوع است. تا زمانیکه معترضین اندونزیایی و مکزیکی به اين روش ادامه ميدهند، هیچ چیز ارزان نمی شود و از سکون و آرامش هم خبری نخواهد بود
تفکر متعالی شماره 10.
شبکه متفکران 