تحليل قدرت امپراطوري ايران در آينده خاورميانه
گردآوري و تدوين: نونا صالحي
چه نظراتي؟
هانتينگتون: ايران در حال تبديل به قطب صنعتي است
«ساموئلهانتينگتون» صاحب تئوري «برخورد فرهنگها» گفت: كشورهايي همانند ايران خود را به سوي تبديل به يك عنصر صنعتي سوق ميدهند. هانتينگتن با اشاره به اينكه نامشخص است كه چه كشوري در خاورميانه به قدرت برتر در منطقه تبديل خواهد شد، اظهار داشت: ما در آمريكاي جنوبي برزيل، در آفريقا آفريقاي جنوبي، در مركز آفريقا نيجريه، در شرق آسيا چين و ژاپن و در جنوب آسيا هند را به عنوان قدرت برتر داريم اما سوال اين است كه چه كشوري در خاورميانه از چنين قدرتي برخوردار است؟ اين صاحب نظر آمريكايي افزود: اسراييل نسبت به ديگر كشورها در منطقه به مراتب از ظرفيت و توانايي نظامي و اتمي برخوردار است اما كشوري كوچك است و با توجه به اينكه تمام كشورهاي ديگر خاورميانه مسلمان هستند، اسراييل نميتواند قدرت برتر منطقه شود. هانتينگتن گفت: ايران يك امكان براي تبديل به يك قدرت برتر است اما اين كشور شيعه است در حاليكه عربهاي منطقه سني هستند. اين يك مشكل است و يا ميتواند به يك معضل تبديل شود. به علاوه ايران يك كشور عربي نيست اما اكثر مسلمانان خاورميانه عرب هستند. هانتيتگتن گفت: از سوي ديگر يك كشور عربي نامزد براي كسب قدرت برتر در منطقه نيز وجود ندارد و در حاليكه عربستان پول دارد اما كشوري با جمعيت نسبتا اندك است.
پيش بيني رئيس شوراي روابط خارجي آمريکا درباره آينده خاورميانه: ايران قدرت امپراطوري کلاسيک منطقه خواهد شد
رئيس شوراي روابط خارجي آمريکا گفت که در خاورميانه آينده، ايران يک کشور قدرتمند در منطقه و يک قدرت امپراطوري کلاسيک خواهد بود و اسلام خلاءهاي سياسي و فکري را پر خواهد کرد. «ريچارد هاس» در گفتگويي با بخش انگليسي زبان مجله «اشپيگل» خاطر نشان کرد: خاورميانه قديمي – که من معتقدم به تازگي پايان يافته است- خاورميانه اي بود که آمريکا در آن از سلطه و آزادي مانور زيادي برخوردار بود. نفت انصافاً با بهاي پاييني در دسترس و منطقه تا حد زيادي در صلح بود. به نظر من تا حد زيادي به علت تصميم آمريکا براي رفتن به جنگ عراق و همچنين تأکيد بر توسعه دموکراسي و نبود سياست انرژي جدي اوضاع در خاورميانه بدتر شده است. اين يکي از گوشه کنايه هاي تاريخ است که جنگ اول در عراق، جنگ الزامي، آغاز دوره آمريکا در خاورميانه بوده و جنگ دوم عراق، جنگ انتخاب، به پايان آن سرعت داده است.
نماينده کنگره امريکا: ايران قدرتي کليدي
يک نماينده کنگره آمريکا اذعان کرد, ايران قدرتي تعيين کننده و مهم در خاورميانه است. شبکه تلويزيوني فاکس نيوز: «پيت هوگسترا» عضو کميته اطلاعاتي مجلس نمايندگان امريکا با اعتراف به اينکه ايران و سوريه نقش کليدي در تحولات خاورميانه دارند, افزود: روابط عراق با ايران و سوريه ميتواند آغاز حرکت به جلو باشد و به پايان بن بست کنوني در عراق بيانجامد.
کارشناس موسسه صلح کارنگي: ايران قدرتمندترين کشور خاورميانه است
کارشناس برجسته موسسه صلح کارنگي گفت که اقدام نظامي واشنگتن بر ضد برنامه هسته اي تهران به نفع آن نيست و ايران قدرتمندترين کشور خاورميانه است. «جرج پرکويچ» کارشناس ارشد درمسائل مربوط به ايران و مسائل هستهاي در گفتگو با شوراي روابط خارجي آمريکا خاطرنشانکرد که بحث درباره برنامه هستهاي ايران افزايش يافته و اين درحالي است که ايران احساس مي کند براي رقابت با آمريکا در جهت حاکميت در خاورميانه تقويت شده است. وي هشدار داد:«اقدام نظامي آمريکا مطمئنا منافعي را براي آن در بر نخواهد داشت، اما همچنين براي ايران نيز خوب نيست و يک تراژدي را در پي خواهد داشت.» وي در باره اين مسئله که صحبتها درمورد گزينه اقدام نظامي اخيراً چندان به گوش نميرسد، گفت:«اين اقدام چيزي نيست که مردم با خونسردي از کنار آن به ويژه با توجه به تجربه عراق بگذرند. يکي از دلايل آن که شما چيز زيادي در اين رابطه نمي شنويد اين است که اثرات منفي اين اقدام بسيار بزرگ و عظيم خواهد بود. يک دليل آن اين است که اين احتمال وجود ندارد که اين اقدام هر مشکلي را حل کند.»
روسيه: ايران ابرقدرتي انكارناپذيرست
نخست وزير پيشين روسيه از ايران به عنوان ابرقدرتي انكارناپذير در منطقه نامبرد. «يوگني پريماكف» در سخناناش تأكيدكرد امكان حل و فصل مسالمت آميز مسئله هستهاي ايران همچنان وجود دارد.
بايباسانف: زمان حضور ايران در سازمان شانگهاي فرارسيده است
رئيس مركز مطالعات جهاني سازي قرقيزستان با بيان اين كه زمان حضور ايران در سازمان شانگهاي فرا رسيده است، گفت: با ورود ايران، اين سازمان به يك قطب همهجانبه جهاني مبدل ميشود. «كاريبك بايباسانف» گفت: در حال حاضر دنيا براساس ترتيبات غيرمتعادل توسعه مييابد كه هيچ كس در هيچ جا احساس خوشبختي نميكند. به گفته وي هيچ كشوري در دنيا نميتواند تأييد كند كه به خوشبختي رسيده است. اين پژوهشگر قرقيز سيستم يك قطبي در جهان امروز را به آن دليل دانست كه دنيا متعادل نيست و افزود: بايد سيستمي ايجاد شود كه بتواند از اين تغييرات نادرست جلوگيري كند. بايباسانف گفت: الان زمان حضور ايران در سازمان شانگهاي فرارسيده زيرا ايران چندين گام شجاعانه برداشته است. به گفته اين پژوهشگر قرقيز با ورود ايران به سازمان شانگهاي اين سازمان به يك قطب همه جانبه جهاني تبديل ميشود و نابساماني جهاني از بين ميرود.
طرح اروپايي خاورميانه با حضور ايران
دولت اسپانيا از تهيه طرحي اروپايي با حضور ايران به جاي «نقشه راه» كه بوش آن را در آوريل 2003 ارائه كرده بود، خبر داد. وزير خارجه اسپانيا در نشست كميسيون سياست خارجي كنگره كشورش به طور رسمي به شكست طرح امريكايي «نقشه راه» براي حل درگيري خاورميانه اعتراف و تصريح كرد: نقشه راه ديگر راه حل نيست و دولت اسپانيا با ديگر شركاي اروپايي خود در حال كار براي تعيين ابتكارات تازه و برپايي يك همايش جديد صلح خاورميانه است. است. «ميگلآنخلموراتينوس» كه كشورش ازطرفداران جدي اجراي طرح «نقشه راه» بود و در راه تحقق آن, تلاش زيادي كرد با اذعان به شكست اين طرح گفت: چيزي كه اكنون كم است , يك ابتكار عمل در مقياس بزرگ است كه كشورهايي مانند ايران و سوريه هم در آن ايفاي نقش كنند.
چه واكنشهايي؟
هيچ كشوري در منطقه به صورت بالقوه و بالفعل از نظر نظامي، اقتصادي و سياسي مانند ايران نيست. همانطور كه مدير موسسه اروپايي تحقيقات استراتژيك درباره ايران گفته است كه نگراني غرب از ايران به سبب تسليحات هستهاي نيست، بلكه قدرتي است كه روز به روز در منطقه از آن برخوردار ميشود. هيچ قدرتي نه پيش و نه پس از انقلاب 57 نميخواست و نميخواهد كه ايران به قدرتي منطقهاي تبديل شود. آمريكا نميخواهد كشوري حتي اگر متحدش هم باشد، داراي برتري نظامي، سياسي، اقتصادي و حتي فرهنگي باشد. آنچه غرب را نگران كرده نه بمب هسته اي ايران بلكه خود ايران است. با دستيابي ايران به فناوري هسته اي فاصله اين كشور با همسايگانش غيرقابل تصور ميشود و اگر اقتصاد ايران برنامه ريزي و مديريت صحيح داشته باشد ميتواند اين فاصله را بيشتر كند. اگر كشوري مانند پاكستان اين كار را انجام داده است براي اينكه به لحاظ زيرساخت اجتماعي، اقتصادي و فني و موقعيت ژئوپولتيك و دارا بودن ذخاير انرژي مانند ايران نيست. جوهر و اساس مشكل، نه سلاح هستهاي بلكه خود ايران است. ايران بهعنوان يك قدرت منطقهاي محوري، حتي بدون سلاح هستهاي نيز، قدرت و نفوذي دارد كه ميتواند با امريكا و اروپا در منطقه به رقابت برخيزد و از نفوذ آنها بكاهد. بركسي پوشيده نيست كه يك قانون راهبردي وجود دارد كه اروپا از اوايل قرن نوزدهم و امريكا نيز از اواسط قرن بيستم به آن پايبند هستند. مضمون اين قانون جلوگيري از روي كارآمدن يك قدرت منطقهاي محوري است. مرور كردن واكنش ها در اينجا جالب خواهد بود :
کيسينجر: نبايد گذاشت روياي حکومت امپرطوري ايران تحقق يابد
«هنري کيسينجر»، وزير اسبق امور خارجه آمريکا در مقاله اي در روزنامه واشنگتن پست، با عنوان «گامهاي بعدي در قبال ايران» در يک کلام مي گويد: «نمي توان به ايران اجازه داد روياي حکومت امپراطوري بر منطقه اي را تحقق بخشد که براي ساير مردم دنيا بسيار اهميت دارد.» او عقيده دارد ميتوان از طريق ديپلماسي مانع از دستيابي ايران به سلاحاتمي شد. آقاي کيسينجر ميافزايد که ايران از رهگذر دستيابي به سلاح اتمي ميکوشد به حکومتي مدرن بدل شود ولي اين تلاش را با نوعي خاص از شور افراطگرايي مذهبي آميخته که قرنها مانع از تجدد مسلمانان خاورميانه شده است. آقاي کيسينجر بر اين باور است که ايران مدرن و قدرتمند ميتواند رکن ثبات و پيشرفت در منطقه شود. او در پايان ميگويد که نبايد اجازه داد حکومت ايران بر خاورميانه مسلط شود، و آمريکا بايد به قول آقاي کيسينجر «هر گزينه شرافتمندانهاي» را بکاود.
ايوانف: خواهان شكلگيري قدرت اتمي در ايران نيستيم
«سرگئي ايوانف» وزير دفاع و معاون نخست وزير روسيه با اشاره به فعاليتهاي هستهاي ايران اعلام کرد که کشورش خواهان يک قدرت اتمي ديگر در همسايگي خود نيست. روسيه شديداً مخالف هرگونه برنامههاي هستهاي نظامي حتي در زمينه تحقيقاتي از سوي ايران است و پر واضح است که ما خواهان يک قدرت هستهاي در مرزهاي جنوبي خود نيستيم. وي همچنين گفت که هر نوع برنامه هستهاي از سوي ايران بايد تحت نظارت و کنترل شديد بينالمللي صورت گيرد.
آسوشيتدپرس: عربستان از نفوذ رو به رشد ايران در خاورميانه نگران است
خبرگزاري آسوشيتدپرس نوشت: «عربستان سعودي که نگران نفوذ رو به رشد ايران در بين جهان عرب است، آهسته و بي صدا تلاش کرده تا مانع نفوذ اين کشور و جلوگيري از به حاشيه کشاندن مسلمانان سني در مناطق مهم خاورميانه شود.» بر اساس اين گزارش، «تحليلگران ميگويند که رقابت شديد بين اين دو قدرت در خاورميانه، فصل جديدي را در رابطه نا آرام بين اين دو نشان ميدهد؛ رابطه اي که طي سالها بين احتياط و مقابله آشکار نوسان داشته است.» اين خبرگزاري غربي به نقل از «ابراهيم بيرام» گزارشگر روزنامه لبناني النهار نوشت : «حوادث و رويدادها نشان مي دهند که دو کشور همچنانکه اختلافات در خارج از مرزهاي آنها پايان مييابد، در مقابل هم قرار دارند.» در ادامه اين تحليل آمده است : عربستان به عنوان يکي از مهمترين همپيمانان آمريکا در منطقه، وزن اقتصادي و ديپلماتيک خود را در پشت گروههايي قرار ميدهد که در مقابله مستقيم با احزاب مورد حمايت ايران در هر منطقه مهم درگيري از جمله عراق ، لبنان و سرزمينهاي اشعغالي قرار دارند. بر اساس اين گزارش، عربستان همچنين درباره برنامه هستهاي ايران نيز ابراز نگراني کرده است. «داود شيريان»، روزنامهنگار سعودي، ميگويد: «عربستان به ايران اجازه نميدهد به هيچ قيمتي، قدرت بزرگ منطقه شود».
اسرائيل و روسيه از بروز ايران هسته اي جلوگيري خواهند کرد
«ايهود اولمرت» نخست وزير رژيم صهيونيستي مدعي شد که در ديدارش از روسيه هر دو طرف متعهد شدند تا با برقراري تماس هايي از دستيابي ايران به تسليحات کشتار جمعي ممانعت به عمل آورند. به گزارش خبرگزاري «مهر»، اولمرت در گفتگو با اينترفکس روسيه مدعي شد: «ما و طرف روسي به توافقي دست يافته ايم که از دستيابي ايران به تسليحات غيرمتعارف (هسته اي) ممانعت به عمل آوريم و بر آن هستيم تا به تماس هاي خود براي نيل به اين هدف ادامه دهيم».
منابع:
1- مقاله هانتينگتون: ايران در حال تبديل به قطب صنعتي است»، نويسنده: ساموئل هانتينگتون
2- مقاله «هژموني منطقه اي ايران علت اصلي مخالفت آمريكا با اين كشور» ، مدير موسسه تحقيقات استراتژيك، خبرگزاري مهر
3- تحمل ايران قدرتمند حتي بدون سلاح هسته اي؟! منبع: القدس العربي، نويسنده: عصام نعمان
4- سايت عمليات رواني
5- واحد مركزي خبر
6- خبرگزاري مهر
7- جام جم
8- خبرگزاري فارس
9- بي بي سي
10- بازتاب
تفکر متعالی شماره 6و7
شبکه متفکران 