روند رو به رشد خروج اطلاعات محرمانه از كشور موجب نگراني كارشناسان سياسي و اطلاعاتي شده است. برخي اخبار تاييد نشده حكايت از شدت يافتن خروج اطلاعات محرمانه از كشور ظرف چند ماه گذشته داشته به گونه اي كه برخي كارشناسان مي گويند حجم اطلاعات خارج شده در اين مدت به اندازه دست كم 10 سال گذشته بوده است. گفته مي شود بيشترين حجم خروج اطلاعات از طريق تخليه اطلاعاتي برخي مسئولان بوده است. بر اساس برخي گزارش هاي تاييد نشده، داده ها و اطلاعاتي كه از طريق تخليه اطلاعاتي همراهان يك مقام ارشد در يك سفر خارجي در اختيار بيگانگان قرار گرفته قابل توجه است. يكي از پايه هاي موفقيت هر واكنش تهاجمي يا دفاعي، ميزان اطلاعات است بنابراين هم اكنون امريكايي ها و دوستان آن ها شديداً مشغول فعاليت هاي جاسوسي و اطلاعاتي (پيرامون مشخصات و مختصات توان هسته اي و نظامي ايران) هستند. آنها براي كسب اخبار بيشتر و دقيق تر هر كاري كه لازم بوده و لازم باشد انجام مي دهند. از عناصر و راه هاي مختلفي استفاده مي كنند. يكي از راه هاي كسب اطلاعات بررسي رفتارهاي حريف است. چنانچه مي دانيد مذاكره فرايندي است كه در آن تبادل اطلاعات صورت مي گيرد. به همين خاطر لازم است در حين جريان مذاكرات (جه به صورت حضوري و مستقيم و چه به صورت غير مستقيم) در ارائه نظرات و به آنچه گفته مي شود دقت بالايي شود. به همين منظور به معرفي چند تاكتيك اطلاعاتي كه در هر مذاكره اهميتي كارساز دارند مي پردازيم. در عصر اطلاعات، به منظور از كار انداختن توانايي هاي توليدي دشمن، بايد زيربناي اطلاعاتي- تجهيزات رادار سيستم هاي ارتباطي و… او را از بين برد. هدف تاكتيك جنگي در عصر اطلاعات استفاده از هر دو زيربناي
از ديدگاهي مذاکره، فرآيندي است شامل فاش کردن، پديد آوردن، خودداري از افشاء، به دست آوردن و تحليل اطلاعات. بر همين اساس تاکتيکهاي اطلاعاتي بر سه گروه متمايز طبقهبندي ميشوند:
- افشاي اطلاعات
- پديد آوردن وقايع جديد با کارهايي که وقايع موجود را تغيير دهند
- کسب اطلاعات
همان طور كه در بالا اشاره شد، يكي از تاکتيک هاي اطلاعاتي چگونگي فاش كردن اطلاعات است. تاکتيک افشاي اطلاعات براي اثر گذاشتن بر تصورات، انتظارات و موضعگيريهاي طرف مقابل است. براي ارائه اطلاعات مذاکرهکننده بايد بداند که جز راست نبايد گفت و هر راست نشايد گفت. يکي از مهارتهاي اساسي مذاکرهکننده، افشاي گزينشي اطلاعات است. يعني مذاکرهکننده بتواند تعيين کند که چه نوع اطلاعاتي را در جريان مذاکره افشاء کند. افشاي گزينشي اطلاعات به معني آگاهي و داشتن کنترل بر اطلاعاتي است که منتقل ميشوند. گاهي اوقات هم وجود دارد كه اختفاء يا حفظ عمدي اسرار و اطلاعات، امري بسيار با اهميت به حساب مي آيد، به خصوص هنگامي که طرف مقابل آشکارا يا تلويحاً خواستار اطلاعاتي شود که اگر به او داده نشود، سوءتعبير کند. مذاکرهکنندگان بايد انتظار چنان استنتاجي را داشته باشند و منافع و مضار افشاي اطلاعات را نسبت به منافع و مضار آن استنتاجها بسنجند.
چي بگم؟ كي بگم؟
يكي از مهم ترين و كارسازترين تاكتيك هاي مربوط به فاش كردن اطلاعات، كنترل زمان افشاي اطلاعات است. مذاکرهکنندگان بايد علاوه بر افشاي گزينشي اطلاعات، در خصوص زمان افشاء تصميم بگيرند و تعيين کنند که:
چه اطلاعاتي بايد در آغاز فرآيند مذاکره فاش شوند؟
چه اطلاعاتي بايد مخفي بمانند تا زماني که مذاکره بر حقايق، موضوعات و مباحثي خاص متمرکز شود؟
در پيشبيني بروز بنبست در مذاکره، چه اطلاعاتي حفظ شوند؟
چه اطلاعاتي را از عمد به گوش حريف برسانيم؟
چه اطلاعاتي بايد به صورت غير رسمي فاش شود؟
در بعضي مواقع ما مي توانيم از فاش كردن اطلاعات براي نشان دادن راه ها و گريزهاي مفيد استفاده كنيم. در بسياري از مذاکرات کمبود اطلاعات ميتواند کاهنده دستاوردهاي دو طرف مذاکره باشد. اين وضعيت هنگامي اتفاق ميافتد که هر يک از دو طرف براي ازدياد دستاوردهاي خود بکوشد و غافل باشد که توافقات ديگري هم متصورند که شايد براي هر دو طرف سودمندتر باشند.
استراتژي تأخير جهت كسب اطلاع
ايجاد تأخير يكي از دلايل مذاكرهاي است كه مقصودش حصول توافق نباشد. مذاكره به قصد ايجاد تأخير معمولاً هنگامي است كه طرف عمداً وقفههايي به وجود ميآورد تا به منافعي خاص دست يابد. كه در اين حالت حريف مي تواند دلايل مشخصي براي تأخيرش داشته باشد. مثلاً مذاكره به قصد اثر گذاري بر شخص ثالث؛ منظور از شخص ثالث طرف يا واحدهايي است كه در مذاكره شركت مستقيم ندارد، اما مي توانند با قدرت خود بر نتيجه نهايي مذاكره اثر گذارد. يا اينكه مذاكره كننده، ميدان را فرصتي براي بيان عقايد خود مي داند. اما يكي از مهم ترين قصدهاي دشمن در تأخير (كه البته به صورت نامحسوس و غير آشكار صورت مي گيرد)، كسب اطلاعات است. با چنين نيتهايي ممكن است شخصي به مذاكره ادامه دهد، ولي پيشروي نكند و با حسننيت گام بر ندارد.
مذاکرهکننده به ظاهر کودن
مذاکرهکنندهاي است که براي خشمگين کردن طرف مقابل وانمود ميکند که کودن است، به اميد آنکه دستکم يکي از اعضاء گروه مقابل بکوشد با استفاده از راههاي ساده پيشنهادهاي گروه خود را تشريح کند تا اين فرد کودن بتواند بفهمد و او از اين رهگذر به اطلاعاتي دست يابد.
تكنيك هاي پرهيز از فاش كردن
روش انحراف مسير يا سکوت در قبال پرسشها، تاکتيک مشروعي است به شرطي که موجب سلب اعتماد نشود. مثلاً دادن اطلاعات خوشايند يا پاسخهاي ناتمام به حريف، يا استفاده از پاسخ انحرافي. طفره رفتن يا پاسخ انحرافي آن است که مذاکرهکننده عمداً چنان پاسخي به پرسش دهد که مسير اصلي آن را به طورکلي يا جزئي تغيير دهد. بعضي از تکنيکهاي پاسخ انحرافي چنين است: 1. پاسخ به پرسشي که پرسيده نشده است، چنانکه گويي پرسش طرف همين است. 2. نپذيرفتن برخي از مفروضات پرسش. 3. اظهار بيخبري از موضوع و اقرار به بياطلاعي. 4. خودداري از پاسخگويي. شيوه زبانبازي يا «غرقش کن»، تاکتيکي است براي پوشيده داشتن اصل موضوع با دادن انبوهي از اطلاعات نامربوط.
نگاهي كاربردي به فاش كردن اخبار مربوطه
ترغيبکنندهترين نوع افشاء، آن است که اطلاعات داده شده فقط به ميزاني باشد که طرف بتواند شخصاً از آن استنتاج و استنباط کند و متوجه نشود که آن استنتاج به او تلقين شده است. از سوي ديگر، نتيجهگيريهاي مستقيم هنگامي لازماند که مثلاً ممکن است طرف مقابل راهكار زيرکانهتري را درک نکند. يا اينكه قبلاً به نتيجهگيري رسيده باشد.
معامله اطلاعاتي
معامله بر سر اطلاعات ممکن است با بده بستان عمومي يا بده بستان صريح همراه باشد. بجز شرايط خاصي که تظاهر خصومتآميز ضروري باشد، از گفتگوهاي کم خصومت، ممکن است اطلاعات بيشتري حاصل شود. شکل کمتر خصمانه مباحثه به مذاکرهکنندگان و دستيارانشان اجازه ميدهد که با سهولت بيشتري به اصل و محتواي پيامها بپردازند و متمرکز شوند. در برخي از موقعيتها، مناظره خصومتآميز يا شيوه جدلي مناسب است مثلاً موضعگيري خصمانه هنگامي بجاست که بتوان طرف مقابل را در هم شکست. اگر كمي زرنگ باشيم و هوشمندانه عمل كنيم، مي توانيم اطلاعاتي از لغزشهاي گفتاري طرف مقابل كسب كنيم و به عنوان مفروضاتي عملي ولي به نحو احسن تفسير و تعبير نماييم.
شبکه متفکران 