قبل از هر چيز يك سؤال، نظم چيست؟
در يك تعريف بسيار ساده، نظمبخشي، يعني طبقهبندي كارها. شما ميدانيد، براي كسي كه يك فرهنگ لغت را تنظيم و تهيه ميكند خيلي سادهتر، آن است كه همة لغات را بدون هيچ ترتيبي (بدون هيج نظمي) پشت سر هم ليست كرده و چاپ كند و روشن است كه زمان و انرژي زيادي هم لازم است تا آنها را طبقهبندي كرده و با معيارهاي روشني پشت سرهم ليست كند. مثلاً طبقهبندي براساس حروف الفبا يا براساس موضوع. اما اين انرژي و زمان، در برابر زماني كه براي پيدا كردن هر لغت، صرف ميشود، واقعاً هيچ است. حال آن كه آن يك بار است ولي اين براي هر لغت چندين بار بايد كتاب را جستجو كند.
براي قرار دادن هر چيزي در جاي خود، انرژي و زمان لازم است اما نه به اندازة انرژي و زماني كه ما صرف پيدا كردن گم كردهها ميكنيم.
اغلب ما از حافظه و ذهن خود، براي چيزهايي استفاده ميكنيم كه واقعاً نسبت به توان و قابليتي كه از حافظه ما برميآيد، كوچك و بيارزش است. يعني توان ذهني خود را صرف موضوعات پيشپا افتاده و سطحي ميكنيم. در حالي كه قدرت ذهن ما ميتواند تا يك اَبَركامپيوتر پيشرفته ارتقاء يابد. مثلاً از حافظة كوتاه مدت خود بعنوان يك بانك اطلاعاتي بسيار پيشپا افتاده با موضوعاتي كماهميت استفاده ميكنيم. شماره تلفنهاي متعدد، قرارهاي روزانه، ليست خريد روزانه. يك فرمول ساده: همة اين موارد ميتواند به جاي اين كه حافظة ما را اشغال كند، بر روي يك كاغذ نوشته شود و در جيب ما باشد تا هر وقت لازم شد به آن رجوع كنيم.
ذهن و حافظه ما، بهتر است كه در هوشياري كامل و با انرژي زياد به مسايل پراهميت و كليدي بپردازد و در مورد آن فكر كند. اگر ذهن خود را درگير آدرسها و شماره تلفنها و اقلام و مايحتاج مصرفي كه بايد خريداري شود كنيد، وقتي در طول روز با تصميم مهمي مواجه ميشويد، ذهن خسته و اشباع شدة شما توان تجزيه وتحليل را نداشته و تصميمگيري شما غلط بوده و عواقب بدي را بهدنبال خواهد داشت. آيا ميدانيد آلبرت انيشتن از حفظ كردن يك شماره تلفن ساده پرهيز ميكرده! و آن را از روي كاغذ ميخواند؟
ذهن، جايگاه خلاقيت است. جايگاه افكار است. جايگاه تجزيه و تحليل وحل مسئله است. ذهن، بايگاني نيست.
برخي افراد، از اين كه تعداد زيادي شماره تلفن حفظ هستند به خود ميبالند. يا پدر و مادراني هستند كه وقتي فرزندشان تمام اشعار مندرج در كتاب را حفظ ميكند، او را تشويق كرده و به او جايزه ميدهند. آنها در واقع خلاقيت را از كودك خود ميگيرند و ذهن او را درگير انباشتگيهاي غيرضروري ميكنند.
نه اينكه ما چيزي را حفظ نكنيم، بلكه بايد، به ضرورت و نياز حفظ كنيم. اطلاعات هر روز در حال تغييرند. پس حفظ كردن آنها چه ضرورتي دارد، وقتي اطلاعات امروز نسبت به فردا كهنه و بيمصرف هستند.
همچنين، آنچه كه از اطلاعات، ثابت است و تغيير نميكند (يا تغيير آن بلندمدت است) مثل شماره تلفن و آدرس چه لزومي به حفظ كردن دارد؟ آنها را در جايي بنويسيد و فقط مكان دفترچه را به خاطر بسپاريد.
از طرف ديگر وقتي ذهن ما با مسايل گوناگون غيرضروري انباشته شده و درگير باشد، در صد خطا بالا ميرود. يك كار كامل و صحيح، بهتر از هزاران كار نيمه تمام و ناقص است.
بهتر است هر چيزي را در ذهن جاي ندهيد. تنها اطلاعات ضروري و كاربردي را، در اين صورت ديگر فراموشكار نخواهيد بود و از زمان و انرژي خود به خوبي بهره ميبريد.
يك روش ساده:
هر شب قبل از خواب، كارهاي روز آينده را در یک دفترچه كوچك و جيبي مكتوب كنيد.
اين مكتوب كردن باعث ميشود تا ذهن شما بر موضوع متمركز بوده و كار را كامل ببيند. همچنين ذهن شما درگير جزئيات و اطلاعات غيرضروري هم نيست. تنها كافي است در طول روز آينده، هر از گاهي به اين دفترچه نگاه كنيد.اگر در طول روز نيز با كار جديدي روبرو شديد، آن را در چك ليست روزانه بنويسيد.
بسياري از افراد براي اينكه چيزي را فراموش نكنند، آن را در سررسيد مينويسند. اما اين روش سادهتر و در دسترستر است. اين دفترچه همان حافظة موقت و كوتاهمدت شماست. كارها را همانطور كه به خاطر ميآوريد بنويسيد و براي هر كدام زمان بگذاريد.
شايد در ابتدا اين كار به نظرتان وقتگير، سخت يا حتي عجيب باشد. اما به مرور زمان به آن آشنا شده كاربري مفيد آن را خواهيد فهميد.
توجه داشته باشيد كه: ذهن و حافظة شما قابليتهاي خيلي بيشتري دارد تا اينكه تنها به عنوان يك دفترچه يادداشت استفاده شود. مثل اين است كه شما يك كامپيوتر بسيار حرفهاي و پيشرفته با قدرت پردازش بالا را پر از بازي يا اطلاعات كمارزش آماري كنيد. يا اينكه يك خانة شيك و مجلل را به انبار كاه و علوفه اختصاص دهيد.
بعد از اينكه به اين روش ساده (يعني مكتوب كردن كارهاي روزانه، هر شب قبل از خواب) مسلط شديد، ميتوانيد كيفيت آن را افزايش داده از سطوح اوليه و سادة آن به پيچيدهتر برويد و كاربريهاي بيشتري از آن بگيريد. اين بستگي به ميزان كارهاي روزانة شما نيز دارد بهعنوان مثال ميتوانيد آن را به شكل جدولي طراحي كنيد و به موضوعات آن بجز شرح فعاليت و زمان انجام، موارد ديگري از قبيل مجري، نتيجه و غيره را نيز اضافه كنيد.
مهندس علی علم جمیلی
شبکه متفکران 